Ομιλία συγκέντρωσης για την Παγκόσμια Μέρα της Εργαζόμενης Γυναίκας

Συναδέλφισσες -φοι, συναγωνίστριες -στές, φίλες και φίλοι

η σημερινή συγκέντρωση γίνεται σε όλες τις μεγάλες πόλεις της χώρας με πρωτο­βουλία του ΠΑΜΕ-ΠΑΣΥ-ΠΑΣΕΒΕ-ΜΑΣ με σκοπό να τιμήσουμε την Πα­γκόσμια Μέρα της εργαζόμενης Γυναίκας. Το γεγονός ότι δεν γίνεται στις 8 Μάρτη δείχνει ότι δεν την αντιμετωπίζουμε επετειακά ή τυπικά αλλά ουσιαστικά με στόχο να θυμηθούμε, να τιμήσουμε και να παραδειγματιστούμε από τον αγώνα των αγωνιστριών εργατριών γυναικών των γενεών που πέρασαν. Να επικαιροποιή­σουμε το μήνυμα του αγώνα τους και αγώνα μας, για πραγματική ισότητα κι όχι μόνο διακηρυχτική ή νομική. Ενός αγώνα που για να έχει μόνιμα αποτελέσματα πρέπει να διεξαχθεί στο πλευρό του ταξικού εργατικού κινήματος ως την κατάρ­γηση της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο.

Φίλες και φίλοι

Είναι ανάγκη να θυμίσουμε την αρχική σημασία της καθιέρωσής της Παγκόσμιας Μέρας της εργαζόμενης Γυναίκας, γιατί εδώ και πάνω από 20 χρόνια γίνεται μια προσπάθεια, που λόγω της δύναμης των ιδεολογικών μηχανισμών του αστικού κράτους εν μέρει έχει πετύχει, να μετατραπεί η 8η του Μάρτη σε μια μέρα άχρω­μη και άοσμη όπου οι γυναίκες μαζεύονται σε ταβέρνες, σε εστιατόρια και γιορ­τάζουν τη μέρα τους γενικά και αόριστα ή όπου σαν τον αντίπαλο τους βλέπουν τους άντρες, τους συζύγους ή μια μέρα σαν αυτή του Βαλεντίνου όπου αναμένουν το δωράκι που τους αξίζει σαν ένδειξη αγάπης κλπ. Δεν λέμε βέβαια ότι είναι κακό οι γυναίκες να πάνε να πιουν έναν καφέ ή ένα κρασάκι και να συζητήσουν τα προβλήματά τους. Όμως αυτό που έχει σημασία είναι να συζητήσουν τα πραγ­ματικά, τα κοινά τους προβλήματα, να αναζητήσουν τις αιτίες τους, να εντοπιστεί η ρίζα τους και να επιλεγούν τα μέσα και οι τρόποι για την αντιμετώπισή τους. Μια συζήτηση όπου θα ξεκινά από τη συνείδηση ότι η ζωή της γυναίκας και αυ­τών που αγαπά και μαζί τους πορεύεται το δρόμο της ζωής κάθε χρόνο γίνεται και χειρότερη, όσο το γέρικο και σάπιο καπιταλιστικό σύστημα παραμένει όρθιο. Λοιπόν σ' αυτήν την χειροτέρευση μπορεί και πρέπει να μπει ένα τέλος.

Συναγωνίστριες -στές

Ας θυμηθούμε όμως και λίγα πράματα απ' την ιστορία. Το 1901 στη δεύτερη διε­θνή συνδιάσκεψη των σοσιαλιστριών γυναικών (έτσι ονομαζόταν τότε οι κομμου­νίστριες) η γερμανίδα επαναστάτρια Κλάρα Τσέτκιν έκανε την πρόταση να καθιε­ρωθεί η 8η του Μάρτη σαν Διεθνής Μέρα της εργαζόμενης γυναίκας. Της εργα­ζόμενης όχι γενικά όλων των γυναικών, γιατί υπάρχουν και γυναίκες που καλο­περνούν, δεν τραβάν τα ζόρια των εργατριών. Επίσημα, καθιερώθηκε η πρώτη Πα­γκόσμιας Μέρας της Εργαζόμενης Γυναίκας το 1910 την οποία τιμούσαν με ανάλογες εκδηλώσεις τα εργατικά κόμματα και συνδικάτα. Η 8η του Μάρτη επι­λέχτηκε προς τιμήν και σε ανάμνηση των δολοφονημένων εργατριών στην απεργία στα ραφτάδικα της Νέας Υόρκης στις 8 του Μάρτη του 1857 στις ΗΠΑ. Η απερ­γία εκείνη ήταν από τις πιο σημαντικές στιγμές του παγκόσμιου εργατικού κινή­ματος, γιατί έβαζε στην πρώτη γραμμή το ζήτημα της πάλης κατά των φυλετικών διακρίσεων, κατά της ανισοτιμίας ανδρών και γυναικών και μάλιστα σε συνδυασμό και στα πλαίσια του αγώνα ενάντια στην ταξική εκμετάλλευση. Ήταν λοιπόν η πρώτη εκδήλωση χειραφέτησης της γυναίκας, συνειδητοποίησης της δύναμής της και της προσφοράς της. Αυτή η μέρα μνήμης, τιμής και αγώνα, αγνοήθηκε για πάρα πολλά χρόνια αλλά η δύναμη ήταν τέτοια και ιδιαίτερα όταν στο ένα τρίτο της Γης υπήρχαν σοσιαλιστικές χώρες, που τελικά αναγκάστηκε να την υιοθετήσει και ο ΟΗΕ και να γίνει επίσημη ημέρα για τη γυναίκα σε όλο τον κόσμο. Βέβαια, σιγά σιγά έχασε τον αγωνιστικό της χαρακτήρα, όχι όμως από την πλευρά των εργατικών σωματείων που παλεύουν, όχι από την πλευρά των γυναικείων οργανώσεων που αγωνίζονται. Αλλά ο επίσημος γιορτασμός, αυτός που βλέπουμε από τα ΜΜΕ, τις εφημερίδες του συστήματος έχει καθιερωθεί σαν μια μέρα φλυαρίας για τις γυναίκες γενικά, με ωραιοποίηση της θέσης των γυναικών, για τα νομικά επιτεύγματα της δικτατορίας των καπιταλιστών κλπ.

κάθε χρόνο λέγονται πολλά, υπερβολικά πολλά, αποσιωπούνται όμως περισσότε­ρα!

Συναγωνίστριες -στές

Η φετινή Παγκόσμια Μέρα της εργαζόμενης γυναίκας, βρίσκει τις γυναίκες της εργατικής τάξης και των λοιπών εργαζόμενων λαϊκών στρωμάτων αντιμέτωπες με την άγρια αντιλαϊκή επίθεση που έχει εξαπολύσει το κεφάλαιο. Με πρόσχημα την καπιταλιστική οικονομική κρίση, το Μαύρο Μέτωπο κεφαλαίου-κυβέρνησης ΠΑ­ΣΟΚ, ΝΔ, ΛΑΟΣ και ο συφερτός του ευρωμονόδρομου, σύσσωμο το πολιτικό προσωπικό του κεφαλαίου, λαμβάνει και υλοποιεί πρωτοφανούς βαρβαρότητας αντιλαϊκά μέτρα. Μέτρα προσχεδιασμένα από καιρό και όχι έκτακτα, αφού φιγου­ράρουν πολλά χρόνια τώρα στα προγράμματα των κομμάτων και σε μνημόνια και συνθήκες όπως του Μάαστριχτ. Μέτρα που, αν δεν μεταβληθεί ο συσχετισμός δύναμης ανάμεσα στις αντιμαχόμενες τάξεις προς όφελος των εργαζομένων, θα έχουν μόνιμο χαρακτήρα. Μέτρα που αποσκοπούν στη βελτίωση της «ανταγωνι­στικότητας» της καπιταλιστικής οικονομίας, κάνοντας την εργατική δύναμη ακόμα πιο φθηνή και σαρώνοντας δικαιώματα και κατακτήσεις ενός αιώνα.

Στις συνθήκες αυτές, η ανισοτιμία ανάμεσα στα δυο φύλα εκδηλώνεται με μεγα­λύτερη ένταση, οξύνονται ιδιαίτερα ορισμένες πλευρές και εκφράσεις της. Αναδει­κνύεται ταυτόχρονα πιο καθαρά η ταξική βάση της γυναικείας ανισοτιμίας. Μπο­ρεί να γίνει πιο εύκολα κατανοητό ότι το γυναικείο ζήτημα είναι αποτέλεσμα της ταξικής εκμετάλλευσης, ότι δεν έχει τις ίδιες επιπτώσεις στη ζωή ολόκληρου του γυναικείου φύλου, αλλά πλήττει τις εργαζόμενες, τις νέες που προέρχονται από εργατικές - λαϊκές οικογένειες, αλλά και τις αυτοαπασχολούμενες, τις φτωχές αγρότισσες.

Ορισμένα στοιχεία για τις εργαζόμενες είναι αποκαλυπτικά. Κατά την περίοδο της καπιταλιστικής ανάπτυξης, η ανεργία στις γυναίκες σημείωνε ποσοστά υπερδι­πλάσια από αυτά των ανδρών. Στο τρίτο τριμήνου του 2008, η γυναικεία ανεργία ανέρχεται στο 10,9% ενώ η ανεργία των ανδρών ήταν στο ίδιο διάστημα στο 4,7%. Η εκδήλωση της οικονομικής κρίσης έπληξε το ανδρικό φύλο περισσότερο αφού εκπροσωπείται σε μεγαλύτερο ποσοστό και απόλυτο αριθμό στην αγορά ερ­γασίας, ανέβασε σημαντικά την ανεργία των ανδρών στέλνοντας μαζικά εργαζόμε­νους στην ανεργία. Αυτό, όμως, δεν ανατρέπει την εικόνα.

Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για το Γ' τρίμηνο του 2010 καταγράφουν στις γυναί­κες 15-29 ετών ποσοστό ανεργίας που ανέρχεται σε 30,6%, ενώ τη μεγαλύτερη διόγκωση της ανεργίας αντιμετωπίζει η ηλικιακή κατηγορία 20-24 ετών, οι νέες γυναίκες, πολλές από τις οποίες βγαίνουν για πρώτη φορά στην αγορά εργασίας. Η ανεργία στις γυναίκες αυτής της ηλικίας ανέβηκε από το 27,9% το τρίτο τρίμηνο του 2008 στο 32,4% το τρίτο τρίμηνο του 2009 και εκτινάχθηκε σε 40,6% το τρίτο τρίμηνο του 2010. Οι γυναίκες που έχουν ή σκέφτονται να δημιουργήσουν οικογένεια θεωρούνται λιγότερο συμφέρουσες για την εργοδοσία και τα κέρδη. Αυτός είναι ένας σοβαρός παράγοντας της διόγκωσης της ανεργίας στις νεότερες ηλικίες, είναι η αιτία της καταιγίδας των απολύσεων εργαζόμενων μητέρων, ακόμα και εγκύων, παρά την τυπική νομοθετική απαγόρευση.

Οι εργαζόμενες αμείβονται, κατά μέσο όρο, λιγότερο από τους άντρες συναδέλ­φους τους. Η έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης των νοικοκυριών της ΕΛΣΤΑΤ, με περίοδο αναφοράς το 2008, παρουσιάζει τις αμοιβές των ανδρών να υπερτερούν σε σχέση με αυτές των γυναικών. Η διαφορά υπολογίζεται σε 7,0% όσον αφορά το δημόσιο και σε 19,6% όσον αφορά τον ιδιωτικό τομέα.

Ο καπιταλισμός, παρά την τυπική-νομοθετική ισότητα που αναγνώρισε ανάμεσα στα δύο φύλα, επιδιώκει να βρίσκονται οι γυναίκες με το ένα πόδι στην παραγωγή και με το άλλο στο σπίτι. Να μοιράζονται ανάμεσα στην εργασία και στη φροντί­δα για τις ανάγκες της οικογένειας, να αποτελούν ένα είδος φτηνού ή και απλή­ρωτου ευέλικτου εργατικού δυναμικού που να αναπληρώνει τα κενά και τις ελλεί­ψεις των κοινωνικών υποδομών και υπηρεσιών, να αναλαμβάνει τη φροντίδα των μικρών παιδιών, των ηλικιωμένων, των χρονίως πασχόντων, γενικά των «εξαρτη­μένων» μελών της οικογένειας.

Συναδέλφισσες -φοι

Οι επιπτώσεις της αντιλαϊκής επίθεσης στις γυναίκες της εργατικής τάξης και των λαϊκών στρωμάτων είναι ιδιαίτερα έντονες. Οι γυναίκες κάτω από το βάρος της εκμετάλλευσης και της διπλής καταπίεσης, κάτω από το φορτίο των προβλη­μάτων και των ευθυνών που επωμίζονται, μετατρέπονται σε «εύκολο στόχο» για τις πιέσεις και τους εκβιασμούς του κεφαλαίου και της εργοδοσίας. Υποχρεώνο­νται να «επιλέξουν» ανάμεσα στη μερική απασχόληση, στην επιχειρησιακή ή ατο­μική σύμβαση και την ανεργία, αναγκάζονται πιο εύκολα να υποχωρήσουν από τα δικαιώματα και τις ανάγκες τους κάτω από την απειλή της απόλυσης, εκβιάζονται να αποδεχθούν λύσεις εντός του συστήματος, πιέζονται να αναδιπλωθούν σε συ­ντηρητικές θέσεις.

Συναδέλφισσες, συντρόφισσες, φίλες

είναι θέση του ταξικού συνδικαλιστικού κινήματος πως «κριτήριο του βαθμού τα­ξικής συνειδητότητας και ταξικής ευθύνης είναι η πάλη για τη ζωή και τα προβλή­ματα των εργαζόμενων γυναικών, των γυναικών της εργατικής τάξης, για τη συμ­μετοχή τους στην ταξική πάλη, στο ταξικά προσανατολισμένο συνδικαλιστικό κί­νημα». Το ταξικό κίνημα, το ΠΑΜΕ και τα σωματεία που συμμετέχουν σ' αυτό, επισήμανε την ανάγκη να ξεπεραστούν τα εμπόδια και οι δυσκολίες που κρατούν τις εργαζόμενες μακριά από το κίνημα και ανέδειξε αναγκαιότητα της αύξησης της ένταξης των γυναικών και της νεολαίας, σε σημαντικό παράγοντα για την τα­ξική ανασύνταξη του κινήματος.

Βέβαια και η κατάσταση των αυτοαπασχολούμενων γυναικών δεν είναι καλύτερη. Για παράδειγμα, είναι υποχρεωμένες να δουλεύουν και να μεγαλώνουν ταυτόχρο­να τα παιδιά τους στην περίοδο της λοχείας, δεν έχουν άδεια και επίδομα μη­τρότητας, αν είναι συμβοηθούντα μέλη σε οικογενειακή επιχείρηση, επειδή τα μι­κρομάγαζα «φυτοζωούν», πρακτικά δεν έχουν ασφάλιση άρα και σύνταξη, τα ωράρια εργασίας τους είναι εξοντωτικά. Ο καπιταλιστικός ανταγωνισμός και η κρίση οδηγεί στο κλείσιμο τα μικρομάγαζα, δηλαδή στην ανεργία, αλλά δεν έχουν ούτε αυτό το πενιχρό επίδομα ανεργίας. Τα ίδια ισχύουν και για τις αγρότισσες. Για παράδειγμα, από τότε που άρχισαν να πληρώνουν υψηλά ασφάλιστρα στον ΟΓΑ διέκοψαν την ασφάλιση από αδυναμία να την πληρώνουν και δεν έχουν ια­τροφαρμακευτική περίθαλψη, ούτε σύνταξη.

Ακόμα μεγαλύτερες αντιξοότητες στη ζωή τους αντιμετωπίζουν τα νέα ζευγάρια. Και αυτή ακόμα η απλή συγκατοίκηση ενός νέου ζευγαριού συναντά σοβαρά εμπόδια. Όπως όλα τα αγαθά, έτσι και η στέγη και οι υπηρεσίες κοινής ωφέλειας, η ενέργεια, το νερό, οι τηλεπικοινωνίες, στον καπιταλισμό είναι εμπορεύματα, των οποίων το κόστος οι νέοι δυσκολεύονται να καλύψουν. Πολλοί αναγκάζονται να πληρώνουν δυσβάσταχτα δάνεια για πολλά χρόνια της ζωής τους, προκειμένου να εξασφαλίσουν στέγη για την οικογένειά τους. Άλλοι δεν έχουν ούτε αυτήν τη δυνατότητα, και συνεχώς πληθαίνουν οι περιπτώσεις των ζευγαριών, ακόμα και των οικογενειών, που μένουν κάτω απ' την ίδια στέγη με τους γονείς τους, για οικονομικούς λόγους.

Πιο σύνθετες δυσκολίες προκύπτουν από τη στιγμή που το ζευγάρι αποφασίζει να αποκτήσει παιδί. Ο οικογενειακός προγραμματισμός σε συνθήκες επέλασης της ανεργίας και της ανέχειας είναι ανύπαρκτος, ο προγεννητικός έλεγχος πανάκρι­βος. Η εγκυμοσύνη και ο τοκετός έχουν μετατραπεί σε πεδίο κερδοφορίας για το κεφάλαιο, στο πλαίσιο της εμπορευματοποίησης και ιδιωτικοποίησης της Υγείας. Η ιατρικά υποβοηθούμενη αναπαραγωγή, στην οποία καταφεύγουν όλο και περισ­σότερα ζευγάρια που αντιμετωπίζουν προβλήματα υπογονιμότητας, βρίσκεται στα χέρια ιδιωτών και έχει αναδειχθεί σε ιδιαίτερα κερδοφόρα επιχείρηση, σε βάρος φυσικά των υποψήφιων γονιών.

Η φροντίδα και η ανατροφή του παιδιού αποτελεί ευθύνη, την οποία οι γονείς πρέπει να φέρουν σε πέρας αποκλειστικά με δικές τους προσπάθειες, ακόμα και θυσίες, αφού οι αντίστοιχες υποδομές και υπηρεσίες παρέχονται και αυτές ως εμπόρευμα. Το κόστος των τροφείων του παιδικού σταθμού, δημοτικού ή ιδιωτι­κού, επιβαρύνει σημαντικά τον προϋπολογισμό της οικογένειας, ενώ οι παιδικοί σταθμοί δεν επαρκούν για την κάλυψη όλων των αναγκών.

Ο ελεύθερος χρόνος συμπιέζεται ασφυκτικά, ιδιαίτερα για τις γυναίκες, οι οποίες καλούνται να σηκώσουν το μεγαλύτερο φορτίο από τις ευθύνες στην οικογένεια. Κάτω από αυτές τις συνθήκες, προκύπτει έντονη κόπωση, σωματική και ψυχική, που επηρεάζει τη σχέση του ζευγαριού. Η αμοιβαία αγάπη, η εμπιστοσύνη, ο σε­βασμός, αν δε συνδεθούν με τις αξίες και τον αγώνα του ταξικού εργατικού και γενικότερα του ριζοσπαστικού λαϊκού κινήματος, δεν αρκούν για να καταργήσουν τον ανταγωνισμό και μέσα στην οικογένεια, τον ατομικισμό, τις «αξίες» του κα­πιταλισμού με τις οποίες γαλουχούνται οι νέοι από μικρή κιόλας ηλικία για να τις αναπαράγουν στο διηνεκές.

Η φετινή Παγκόσμια Μέρα της Εργαζόμενης Γυναίκας αποτελέσει σταθμό και αφετηρία για την οργάνωση ακόμη πιο μαζικά των γυναικών από τα λαϊκά στρώματα στο ταξικό συνδικαλιστικό, στο ριζοσπαστικό γυναικείο κίνημα, στις αγωνιστικές συσπειρώσεις των αυτοαπασχολούμενων, των αγροτών και της νεο­λαίας. Για την ενίσχυση της κοινωνικής συμμαχίας ΠΑΜΕ - ΠΑΣΕΒΕ - ΠΑΣΥ - ΟΓΕ και ΜΑΣ, την οργάνωση και την αντεπίθεση με στόχο την αλλαγή τάξης στην εξουσία, την κατάργηση της ταξικής εκμετάλλευσης και την κατάκτηση της ισοτιμίας των γυναικών. Που σημαίνει και δράση για συσπείρωση, οργάνωση των πιο πρωτοπόρων και συνειδητών εργατριών στον πολιτικό αγώνα της εργατικής τάξης για την κατάκτηση της εξουσίας. Και που απαιτεί ακόμη πιο δραστήρια, πιο αποφασιστικά, πιο ολοκληρωμένα να εντείνουμε τη δράση μας, να υπηρετείται η ανάγκη της ιδιαίτερης δουλειάς στις γυναίκες των εργατικών, των λαϊκών στρω­μάτων, στις νέες, για να έχουμε τα αποτελέσματα που απαιτούν οι σύγχρονες συνθήκες της ταξικής, πολιτικής πάλης.

Φίλες και φίλοι

Η πάλη για τη λύση του γυναικείου ζητήματος είναι όρος και προϋπόθεση για την κατάργηση της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο. Με τη σημερινή μας εκ­δήλωση, θέλουμε να συμβάλουμε λιγάκι στην κατανόηση, στη συνειδητοποίηση του κοινωνικού φαινομένου της γυναικείας ανισοτιμίας, της ρίζας του που είναι η ταξικά διαιρεμένη και εκμεταλλευτική κοινωνία και των όρων της εξάλειψής του που είναι η ανατροπή της και η εγκαθίδρυση της εξουσίας της εργατικής τάξης και των άλλων εργαζόμενων στρωμάτων της ελληνικής κοινωνίας.